ترومبوز

ترومبوز وانعقاد

ترومبوز#هموستاز#ژنتیک#فاکتورهای اکتسابی

ترومبوز (Thrombosis):
هموستاز (hemostasis) طبیعی شامل توازن فیزیولوژیک بین عوامل پیش‌برنده انعقاد و عوامل ضد انعقادی بوده و سبب حفظ جریان مایع خون و انسجام ساختمانی عروق می‌شود.زمانی که به هر دلیلی عملکرد عوامل انعقادی بیشتر شود و یا ضد انعقادی کمتر شود این توازن بر هم ریخته و ترومبوز ایجاد می شود و منجر به انسداد عروق می گردد . 2 نوع اصلی ترومبوز وجود دارد:
ترومبوز وریدی: زمانی اتفاق می افتد که لخته خون ورید را مسدود می کند.ورید ها  خون را از بدن به قلب باز می گردانند.
ترومبوز شریانی: زمانی اتفاق می افتد که لخته خون یک شریان را مسدود می کند. شریان ها خون غنی از اکسیژن را از قلب به بدن منتقل می کنند
. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4260295/
https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/thrombosis
علل اصلی ترومبوز :
- استاز و کاهش سرعت جریان خون در رگ
- افزایش قدرت فاکتورهای انعقادی خون
- آسیب و صدمه دیدن لایه داخلی رگ
-کاهش فعالیت های ضد انعقادی
-برخی از فاکتور های اکتسابی و محیطی مثل چاقی-سیگار-جراحی-غلظت خون
بیماری ها و شرایط بسیار زیادی هستند که هر کدام از آنها با یکی از مکانیسم های بالا می توانند موجب تشکیل لخته خون در بدن شوند.اگرچه برخی از این شرایط غیر قابل اجتناب یا ارثی هستند ، مانند افزایش سن یا سابقه خانوادگی تشکیل لخته خون ، ولی بسیاری از عوامل هم هستند که اکتسابی بوده و قابل پیش گیری و کنترل هستند مانند مصرف سیگار ، اضافه وزن یا مصرف داروهایی که باعث افزایش تولید لخته خون می شوند.
مسایل ژنتیکی:
اگرچه تعداد آنها کم است ولی تعدادی از بیماری ها و جهش های ژنتیکی وجود دارند که می توانند موجب افزایش ترومبوز شوند. مهمترین علامت این مسایل ژنتیکی ، وجود سابقه فامیلی از ترومبوز و بیماری های مشابه در افراد خانواده است. اغلب بیماری های ژنتیکی باعث ایجاد لخته خون در سیاهرگها می شوند که زمینه ساز بیماری DVT و آمبولی ریه است.
برخی از این جهش های ژنتیکی مهم عبارتند از:
فاکتور V لیدن: تا 5 درصد افراد جامعه دچار نوعی جهش در ژن تولید کننده این فاکتور هستند. فاکتور 5 انعقادی یکی از پروتئین های مسیر انعقادی است که جهش در آن و تولید فاکتور 5 لیدن ، باعث افزایش فعالیت و لخته زایی آن می شود.
جهش ژن پروترومبین: ترومبین قوی ترین فاکتور انعقادی بدن است که از پروترومبین تولید می شود. جهش ژن پروترومبین که در 2 درصد افراد جامعه دیده می شود ، موجب افزایش فعالیت این فاکتور انعقادی و افزایش ترومبوز در بدن خواهد شد.
کمبود فاکتورهای آنتی ترومبین ، پروتئین C وS: این فاکتورها در اصل عوامل مهار کننده و ضد انعقاد هستند. کمبود این فاکتورها باعث ماندگاری و تشدید لخته های کوچکی می شود که به هر دلیلی در جریان خون ایجاد می شوند. داشتن بیماری ناشی از ترومبوز در سن زیر 40 سال ، حملات مکرر ترومبوز ، سابقه خانوادگی قوی از بیماری های ترومبوز و سقط های مکرر در خانمها دلایلی هستند که باید به وجود یک یا چند مورد از این جهش های ژنتیکی شک کرد. این جهش ها با بررسی و آزمایشات ژنتیکی قابل تشخیص هستند.
فاکتورهای اکتسابی:
دیابت قندی:

دیابت موجب تغییراتی در پروتئین ها و فاکتورهای انعقادی خون می شود که موجب افزایش خاصیت تولید لخته خون می شوند. دیابت یکی از بیماری های مهم افزایش دهنده ترومبوز و لخته خون در بدن است و طبق گزارشات انجمن قلب آمریکا، تا 80 درصد از علل مرگ و میر افراد دیابتی ، ترومبوز و بیماری های مرتبط با آن است.
بی حرکتی طولانی مدت:
نشستن یا خوابیدن طولانی مدت -به دلیل بیماری هایی مانند سکته مغزی و فلج عضلانی یا در مسافرت های طولانی مدت با هواپیما- باعث توقف خون داخل سیاهرگها شده و لخته خون ایجاد می کند. راه رفتن ، انجام حرکات بدنی و کششی می تواند با به جریان انداختن خون داخل رگهای بدن احتمال تشکیل لخته خون را کاهش دهد.
جراحی:
انجام عمل جراحی عامل افزایش خطر ترومبوز است. علت این امر بی حرکتی طولانی مدت بر روی تخت اطاق عمل و در بستری بعد از آن است. هم چنین کم آبی بدن هم می تواند نقش داشته باشد.این خطر در عمل های جراحی که بر روی ناحیه لگن انجام می شود یا جراحی های ارتوپدی بر روی استخوان های ران و زانو ، افزایش پیدا می کند. خطر تولید ترومبوز در جراحی های قلبی و جراحی هایی که بر روی عروق بدن شامل شریانها و وریدها انجام می شود هم وجود دارد.
سرطانها و درمان آنها:
انواع سرطانها و درمان آنها مانند برخی از داروهای شیمی درمانی ، عاملی قوی و شناخته شده برای ایجاد لخته خون هستند.
برخلاف عوامل ژنتیکی و بیماری هایی مانند دیابت و آتروسکلروز ، فاکتورهای زیر ناشی از شیوه غلط زندگی و اقدامات غیر بهداشتی خود افراد هستند. این عوامل اگرچه بسیار شایع هستند ولی به راحتی قابل شناسایی و کنترل می باشند.
سیگار: سیگار باعث صدمه به جدار داخلی عروق می شود و زخم این لایه باعث ترومبوز می شود. سیگار هم چنین می تواند تعادل فاکتورهای انعقادی و ضدانعقادی خون را به سمت غلبه فاکتورهای انعقادی برهم بزند. خطر سیگار به وبژه در زمان حاملگی یا مصرف قرص های ضدبارداری بیشتر است.
چاقی و اضافه وزن: دلیل این که چرا چاقی باعث افزایش خطر ترومبوز می شود ، زیاد شناخته شده نیست ولی افزایش وزن و چاقی یکی از علل شناخته شده ترومبوز و تشکیل لخته های خون در بدن هستند.
حاملگی و زایمان: حاملگی با تغییر هورمون های استروییدی بدن و افزایش فاکتورهای انعقادی خون یکی از ریسک فاکتورهای معروف برای تشکیل لخته خون است و تمام خانم هایی که در سنین باروری هستند باید با علایم ناشی از ترومبوز آشنا باشند.خانم هایی که زایمان می کنند باید بدانند که این خطر تا 6 هفته بعد از زایمان همچنان وجود دارد و در این دوره نباید بی حرکتی داشته باشند. زایمان با سزارین یکی از عواملی است که خطر ترومبوز را افزایش می دهد.
درمان های هورمونی: در برخی از بیماری ها از داروهای هورمونی استفاده می شود. درمان های هورمونی به ویژه استروژن به شدت لخته زا هستند و خطر ترومبوز را افزایش می دهند. بیمارانی که به دلایل مختلفی مانند سرطان سینه ، بیماری های تخمدان ، یائسگی یا بیماری های پروستات تحت درمان هورمونی هستند باید در مورد ترکیب هورمون و خطرات آن با پزشک خود مشورت نمایند.
قرص های جلوگیری از حاملگی: قرص های ضدبارداری که حاوی استروژن و نوع خاصی از پروژسترون (Drospirenone) هستند ، می توانند موجب ترومبوز شوند. اگرچه خطر کلی با این قرص ها کم است ولی این خطر در خانم های بالای 40 سال یا افرادی که زمینه ژنتیکی ترومبوز دارند یا سیگار می کشند ، به شدت افزایش می یاید.  
تست های تخصصی در بخش انعقادی آزمایشگاه پاتوبیولوژی نوبل :
APCR
PRO CIS A.T
سایر تست های تشخیصی :
Chol
LDL
CBC(HCT)

ساغر ذاکری -واحد تحقیق و توسعه آزمایشگاه پاتوبیولوژی نوبل

تاریخ انتشار : 1400/07/20
تعداد بازدید: 134