PRP، PRGF و PRF

 پلاکت‌ها به واسطه دارا بودن گرانول‌های آلفا حاوی فاکتورهای رشد متعدد از جمله Platelet-Derived Growth Factor (PDGF)، Epidermal Growth Factor (EGF)، Fibroblast Growth Factor (FGF)، Vascular Endothelial Growth Factor (VEGF) و سایر سایتوکاین‌ها، نقش کلیدی در تحریک آنژیوژنز، تکثیر سلولی، تمایز بافتی و تسریع ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده ایفا می‌کنند.
در سال‌های اخیر، این فرآورده‌ها به‌طور گسترده در حوزه‌های مختلف پزشکی از جمله پزشکی زیبایی (تقویت رشد مو، جوان‌سازی پوست)، ارتوپدی و طب ورزشی (درمان آرتروز، آسیب‌های تاندونی و لیگامانی)، ناباروری (افزایش ضخامت اندومتر به‌ویژه در روش‌های کمک‌باروری نظیر IVF و بهبود عملکرد تخمدان)، دندانپزشکی و جراحی فک و صورت (بازسازی استخوان و لثه پیش از ایمپلنت)، و همچنین چشم‌پزشکی (به‌ویژه در ترمیم آسیب‌های قرنیه) مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

انواع فرآورده‌های پلاسمایی ترمیمی

1- PRP (Platelet-Rich Plasma):

پلاسمای غنی از پلاکت با غلظت تقریبی 1.0 تا 1.5 میلیون پلاکت در میکرولیتر (معادل حدود 3 تا 7 برابر خون محیطی) که حاوی پلاکت‌ها و در برخی پروتکل‌ها مقدار محدودی گلبول سفید می‌باشد.
مدت زمان آماده‌سازی این فرآورده معمولاً حداقل 2 ساعت بوده و حداکثر زمان نگهداری توصیه‌شده آن 6 ساعت است. PRP بیشترین کاربرد را در پزشکی زیبایی و درمان‌های ترمیمی عمومی دارد. 

2- PRGF (Plasma Rich in Growth Factors):

نوعی PRP اصلاح‌شده است که با حذف یا حداقل‌سازی گلبول‌های سفید تهیه می‌شود و در مواردی که کاهش پاسخ التهابی مدنظر باشد، ترجیح داده می‌شود.
این فرآورده سرشار از فاکتورهای رشد فعال بوده و به دلیل کاهش اجزای پیش‌التهابی، در نواحی حساس نظیر اطراف چشم و بسیاری از کاربردهای ترمیمی ظریف استفاده می‌گردد. به‌طور معمول، کاربرد آن در آرتروز مفاصل محدودتر از PRP می‌باشد.

3- PRF (Platelet-Rich Fibrin):

فیبرین غنی از پلاکت که دارای یک شبکه فیبرینی طبیعی سه‌بعدی است و امکان آزادسازی تدریجی و طولانی‌مدت فاکتورهای رشد را فراهم می‌کند.
به دلیل این ویژگی، PRF کاربرد ویژه‌ای در ارتوپدی، جراحی‌های بازساختی، سینوس لیفت، پر کردن فضاهای استخوانی و نقص‌های بافتی دارد.

4- سایر فرآورده‌های ترمیمی اتولوگ:

از دیگر فرآورده‌های ترمیمی می‌توان به SVF (Stromal Vascular Fraction)  یا سلول‌های بنیادی مشتق از بافت چربی اشاره کرد که در بهبود اسکار، جای جوش و آکنه نتایج قابل توجهی نشان داده‌اند.
همچنین پلاسماژل به‌عنوان فرآورده‌ای با ساختار ژل‌مانند، عملکردی مشابه فیلرهای هیالورونیک اسید داشته و به‌عنوان پرکننده با ماندگاری حدود 3 تا 4 ماه مورد استفاده قرار می‌گیرد.
با توجه به این‌که پلاکت‌ها ذرات سلولی بسیار حساسی هستند، اثربخشی بالینی این فرآورده‌ها به‌طور مستقیم وابسته به تعداد، زنده‌مانی، وضعیت فعال‌سازی کنترل‌شده پلاکت‌ها و نحوه آزادسازی فاکتورهای رشد می‌باشد.
ازاین‌رو، فرآیندهای جداسازی، آماده‌سازی، نگهداری و کاربرد بالینی نیازمند دقت بالا و رعایت استانداردهای علمی و آزمایشگاهی است. دپارتمان تخصصی PRP نوبل تحت نظارت دکترای تخصصی خون‌شناسی آزمایشگاهی و بانک خون و با بهره‌گیری از دانش علمی و تجربه عملی در حوزه فرآورده‌های پلاکتی، آماده ارائه خدمات تخصصی تهیه انواع فرآورده‌های مذکور برای پزشکان و همکاران گرامی می‌باشد.

شعار ما:

تضمین کیفیت با کنترل کامل تمامی مراحل در آزمایشگاه تخصصی،
ارائه مشاوره علمی جهت انتخاب مناسب‌ترین فرآورده بر اساس نیاز بالینی،
و تهیه اختصاصی فرآورده مطابق با درخواست پزشک معالج.

دکتر پژمان بشکار

متخصص خونشناسی آزمایشگاهی و بانک خون

مقالات :

1-    Superior integrin activating capacity and higher adhesion to fibrinogen matrix in buffy coat-derived platelet concentrates (PCs) compared to PRP-PCs. P Beshkar, E Hosseini, M Ghasemzadeh - Transfusion and Apheresis Science, 2018.
2-    Platelet activation and IL-8 production in platelet concentrates prepared by buffy coat and PRP method. P Beshkar, AA Pourfathollah, M Shaiegan… - Scientific Journal of Iran Blood Transfus Organ, 2007.
3-    GPVI-dependent functional competence of buffy coat platelet concentrates (PCs) versus PRP-derived PCs: insights into the effects of biomechanical forces during platelet preparation. E Hosseini, P Beshkar, F Heydari, M Ghasemzadeh - Annals of Hematology, 2025.
4-    Reverse correlations of collagen-dependent platelet aggregation and adhesion with GPVI shedding during storage. E Hosseini, P Beshkar, M Ghasemzadeh - Journal of thrombosis and thrombolysis, 2018.
5-    Platelet spreading on fibrinogen matrix, a reliable and sensitive marker of platelet functional activity during storage. E Hosseini, M Ghasemzadeh, E Azizvakili, P Beshkar - Journal of thrombosis and thrombolysis, 2019.